Wegwijs in de sorry jungle met de Dode mussen-index

Wegwijs in de sorry jungle met de Dode mussen-index
13 jul – Leestijd 8 min

Wegwijs in de sorry jungle met de Dode mussen-index

Krista Hendriks

Excuses in de tech-industrie klinken vaak veelbelovend, maar levert het ook de nodige verandering op? Met onze nieuwe Dode mussen-index banen we samen een weg door de sorry-jungle. Hoeveel dode mussen zou jij geven aan een bedrijf dat sorry zegt maar de gemaakte fouten niet aanpakt?

De discussie over de verantwoordelijkheid van technologiebedrijven voor onze grondrechten, wordt nu misschien wel steviger gevoerd dan ooit. Maar data-discriminatie, misinformatie, massasurveillance en polariserende algoritmen zijn de wereld nog niet uit. Techbedrijven zeggen liever ‘sorry’ voor individuele misstappen, dan dat ze verantwoordelijkheid nemen voor de structurele factoren waardoor dingen verkeerd gaan. De Amerikaanse journalist Audrey Watters bedacht zelfs een speciale term voor de hoeveelheid betekenisloze sorry’s in de tech-industrie: de spijtindustrie.

Tech-verantwoordelijkheid

Hoe slechter de excuses of (niet) genomen maatregelen, hoe meer de ontvanger blij wordt gemaakt met een dode mus.

Om wegwijs te worden in de zee van techsorry’s, hebben we in samenwerking met studenten van de HKU een overzichtelijke Dode mussen-index ontwikkeld. Daarmee kunnen we scores geven aan bedrijven, personen, organisaties en overheden die wel, of juist geen tech-verantwoordelijkheid nemen. Hoe slechter de excuses of (niet) genomen maatregelen, hoe meer de ontvanger blij wordt gemaakt met een dode mus. Andersom werkt het ook: bedrijven die inzien dat hun technologie potentieel gevaarlijk is voor de samenleving en gepaste maatregelen nemen, verdienen levende mussen.

© De Dode mussen-index

Tijd om een paar mussen uit te delen. Wie zeiden sorry of gaven een statement af dat mooi en oprecht klinkt, maar eigenlijk zand in de ogen van de ontvanger(s) strooide als onderdeel van een slimme PR-strategie?

2 dode mussen voor alle social media platformen

Stop Hate For Profit riep bedrijven eind juni op tot een reclameboycot van Facebook om ze ter verantwoording te roepen voor de haatdragende en racistische content die op het platform circuleert. Op Facebook’s reactie met de belofte dit soort content in de toekomst harder aan te gaan pakken, reageerden ze sceptisch:

“Ze hebben in het verleden ook al excuses gemaakt. Ze hebben magere stappen gezet na elke catastrofe waarin hun platform een rol speelde. Dat moet nu ophouden”. - bron: RTL Nieuws

Inmiddels kijkt de campagne, geleid door een groep mensenrechtenorganisaties waaronder de oudste burgerrechtenorganisatie van de VS de NAACP, breder en kaart aan hoe de infrastructuur van grote sociale media platformen de problemen in stand houdt. Pas als er in de infrastructuur ook aandacht is voor burgerrechten, kan het beter gaan. 

Laten we het voor nu houden op 2 dode mussen: "als je het doet, doe het dan goed."

Tot hier zou je kunnen zeggen: vijf dode mussen voor alle sociale media bedrijven. Maar tegelijkertijd worden onder deze druk nu ook goede stappen genomen door verschillende platformen. Twitch blokkeerde het account van president Trump nadat hij een speech met racistische uitlatingen opnieuw deelde, Facebook verwijderde 'boogaloo' content, Twitter verwijderde meer dan 50 accounts van rechts-extremisten en YouTube ontzegde drie belangrijke vertegenwoordigers van de alt-right en white supremacy beweging de toegang tot het platform. Al zijn dit kleine stappen voor de mensheid, het zijn grote stappen voor social media. Laten we het daarom voor nu houden op 2 dode mussen, als aanmoedigingsprijs. Oftewel: “als je het doet, doe het dan goed”. 

De Dode mussen-index is een scoresysteem voor tech-verantwoordelijkheid

2 Levende mussen voor IBM

IBM kondigde op 9 juni aan te stoppen met de verkoop van gezichtsherkenningssoftware. De bestuursvoorzitter van IBM Arvind Krishna refereert in zijn statement daarover aan de gedeelde verantwoordelijkheid die bedrijven, overheden en gebruikers hebben om te zorgen dat deze systemen geen schadelijke effecten hebben. 

“IBM is fel gekant tegen het gebruik van gezichtsherkenningstechnologie die gebruikt wordt voor massasurveillance, etnische profilering en schendingen van fundamentele mensenrechten en vrijheden, en zal dat ook niet door de vingers zien. (...) Verkopers en gebruikers van AI-systemen (kunstmatige intelligentie) hebben een gedeelde verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat Al wordt getest op vooringenomenheid wanneer die gebruikt wordt in de wetshandhaving.” - bron: AD

Na IBM kondigden ook Microsoft en Amazon aan geen gezichtsherkenningssoftware meer te zullen verkopen. Waarbij Amazon ervoor koos om voor 1 jaar te stoppen met de verkoop in de hoop dat de wet- en regelgeving zich in die tijd voldoende zal ontwikkelen. Mussen-conclusie? 1 levende mus voor alle partijen, maar we geven er 1 extra aan IBM: omdat ze de eerste waren en uitgebreide maatregelen hebben aangekondigd. Als ze deze ook allemaal opvolgen, komen er misschien wel meer mussen tot leven.

5 dode mussen voor Google, TikTok, Facebook, Twitter, Zoom, Linkedin, Whatsapp en Telegram

De meest lastige: op 1 juli werd in Hong Kong een omstreden veiligheidswet aangenomen die alles strafbaar stelt wat China rekent onder ‘separatisme’, ‘ondermijning’, ‘terrorisme’ of ‘samenwerking met buitenlandse mogendheden’. TikTok was het eerste bedrijf dat zich terugtrok uit Hong Kong. De dagen erna kondigden ook Whatsapp, Facebook, Zoom, Telegram, Twitter en LinkedIn aan te stoppen met het verwerken van verzoeken om gebruikersdata door de autoriteiten in Hong Kong. Er staan geldboetes en gevangenisstraffen op het weigeren van medewerking, maar verdienen deze stappen daardoor ook levende mussen? 

De bedrijven lopen namelijk het risico in andere landen verboden te worden als uitwisseling van gebruikersdata met de Chinese overheid een feit wordt. TikTok werd recent al verboden in India met het verlies van 200 miljoen gebruikers tot gevolg. Meer gebruikers verliezen staat vast niet op hun prioriteitenlijst. Dit geldt ongetwijfeld ook voor de andere platformen die zich melden. Dus wat is bijvoorbeeld het statement van Facebook nog waard, als we weten wat hierachter zit?

Wij komen uit op 5 dode mussen. Zoals we op de Dode mussen-kaart lezen naast vijf dode mussen: Er is met dit ‘excuus’ niets positiefs bereikt. 

Meer dode of levende mussen de wereld in sturen?

Aan wie en waarom zou jij een dode of levende mus kado doen? Of ben je het niet eens met het aantal dode of levende mussen dat wij uitdelen? Laat het ons weten via sorry@setup.nl!