Open-up apps in de horeca: houden ze corona onder controle?

Open-up apps in de horeca: houden ze corona onder controle?
12 jun – Leestijd 6 min

Open-up apps in de horeca: houden ze corona onder controle?

Jip van der Heijden
Jip is masterstudent New Media & Digital Culture en stagiaire bij SETUP

Ondernemers benutten de versoepeling van de coronamaatregelen door met allerlei "open-up apps" te komen. Vooral in de horeca wordt hier veel gebruik van gemaakt. Is dit dé manier om corona onder controle te houden?

De eerste en veel bekritiseerde corona-app is na de beruchte appathon achter de schermen verder ontwikkeld. Die is nu dusdanig 'af', dat het Nederlandse leger de app afgelopen week al mocht testen. Wanneer de app echt in de app stores beland, is nog niet bekend. In de tussentijd is er al wel een tweede lichting corona-apps actief. Onder deze "open-up" apps vallen onder andere de apps die sinds 1 juni in de horeca worden gebruikt om het reserveren, bestellen en het verplichte check gesprek te automatiseren en over te nemen van het personeel. Is dit dé manier om corona onder controle te houden?

Het nieuwe terrassen 

Met de apps “Terrasjeboeken” en “Barbooking” kun je een reservering plaatsen bij je favoriete restaurant of café. Je kunt je naam en telefoonnummer achterlaten om de GGD te helpen met haar bron- en contactonderzoek. Dit wordt momenteel nog niet gedaan maar Minister de Jonge ziet de informatie van deze apps als mogelijkheid om mensen te waarschuwen wanneer ze bij een besmet persoon in een restaurant hebben gezeten. Vervolgens moet je bij aankomst met de Checkgesprek-app een QR code scannen. Een chatbot stelt de zeven controlevragen en door overal ‘nee’ op te antwoorden bevestig je dat je geen klachten hebt. Waits.app maakt het nog makkelijker door deze twee stappen te combineren en het check-gesprek al bij de reservering af te nemen via Whatsapp. Eenmaal aan tafel kun je je bestelling plaatsen met OrderMe. Scan simpelweg de QR-code op tafel, bestel, betaal en voorkom zoveel mogelijk contact met horecapersoneel. Zijn dit oplossingen om de horeca corona-vrij te houden, of zijn het technologische schijnoplossingen die de aandacht stelen van andere – niet-technologische – maatregelen?

Drie problemen met open-up apps

De verantwoordelijkheid afschuiven op technologie
Het doel van deze apps is om het menselijke contact tussen personeel en klant zoveel mogelijk te beperken. Het enige aspect van je cafébezoek dat nog niet is geautomatiseerd, is het brengen van je bestelling. Maar wat geven we met deze apps uit handen? Bij wie ligt nu de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in het restaurant?
Vooral bij de Checkgesprek-app wordt duidelijk dat de verantwoordelijkheid uit handen geven misschien niet het gewenste resultaat oplevert. Volgens Lokke Moerel, hoogleraar Techniek en Internationaal recht, gaat een Checkgesprek-app voorbij aan het doel om mensen bewust stil te laten staan bij hun verantwoordelijkheid. “Zeven keer ‘nee’ tikken in een app is natuurlijk veel makkelijker dan hetzelfde antwoord zeven keer geven als je iemand recht in de ogen aankijkt”, merkt Moerel op. De appmakers faciliteren in wat wordt gezien als ‘gedoe’, zoals het afnemen van een checklist. Verleggen ze daarmee de verantwoordelijkheid naar technologie? Robèr Willemsen, voorzitter Koninklijke Horeca Nederland, vindt dat het een verantwoordelijkheid van gasten én horecaondernemers moet zijn. Maar wordt die verantwoordelijkheid wel naar elkaar genomen als er gesprek- en reserveringsapps tussen zitten?
 

Hoe nauwkeurig kun je waarschuwen?
Sommige open-up apps slaan gegevens op die gedeeld kunnen worden met bijvoorbeeld de GGD. Het kabinet wil de informatie in de reserveringssystemen van horecabedrijven gaan gebruiken voor ondersteuning bij bron- en contactonderzoek. De doelmatigheid van deze nieuwe apps valt nog te betwijfelen.
De GGD kan dus bellen om te waarschuwen als iemand, die in hetzelfde restaurant heeft gezeten, besmet blijkt te zijn. Maar wanneer is het realistisch om iemand te waarschuwen? Je weet tenslotte niet precies wie aan welke tafel zat. Om horecaondernemers te helpen in het rendabel houden van hun zaak, krijgen ze bovendien op verschillende plekken in Nederland toestemming om hun terras uit te breiden. Zo kunnen er bijvoorbeeld terrassen van makkelijk 100m2 ontstaan. Maar als er iemand op dat terras besmet blijkt te zijn, is de vraag of je op zo’n flinke oppervlakte daarbij in de buurt bent geweest. Met die onduidelijkheid kan het vertrouwen in een waarschuwing dalen en ertoe leiden dat mensen de waarschuwing van de GGD mogelijk negeren.
 

Schijnveiligheid
Als we het reserveringssysteem hebben ingevuld, de vragenlijst hebben afgevinkt en hebben gezegd “ja, we zijn echt huisgenoten”, hebben we aan onze plicht voldaan. Maar aan de andere kant van de regels geldt nog steeds dat er een pandemie heerst en dat we dus voorzichtig moeten zijn met onszelf en elkaar. Letten we daar nog op als we alle 'moetjes' hebben afgevinkt? Minimaal anderhalve meter afstand, goed de handen wassen en thuis blijven bij klachten zijn de bewezen manieren om corona onder controle te houden. Die moeten niet uit het oog worden verloren bij het gebruik van QR-codes en een digitale vragenlijst.

App solutionisme

Apps kunnen helpen om nieuw gedrag te structureren, en zorgen er in dit geval voor dat horecaondernemers een stukje van al hun nieuwe taken kunnen uitbesteden. En of we van bezoekers wel kunnen verwachten dat ze verantwoordelijkheid nemen, is nog maar de vraag. Maar tegelijkertijd halen open-up apps precies dat ‘ongemakkelijke contact’ weg, en daarmee ook het moment dat expliciet duidelijk wordt dat de verantwoordelijkheid óók bij jou ligt. Er vervalt ook een deel van de mogelijkheid om elkaar aan te spreken op gedrag; het is tenslotte al goedgekeurd door de app. Met apps proberen we zoveel mogelijk frictie weg te halen uit ons leven, maar dit garandeert niet dat we daadwerkelijk veiliger zijn. 

Met open-up apps willen we zo snel mogelijk weer terug naar ‘het oude normaal’. Zodat we alles precies kunnen blijven doen als voor de coronacrisis. Maar vraagt deze corona tijd niet juist om meer creatieve oplossingen waarmee we samen niet het oude, maar het nieuwe normaal kunnen uitvinden? En daarvoor is de horecaondernemer belangrijk. Die kan tenslotte een gesprek voeren, waar een app alleen maar vragen stelt.