De vereniging, de kerk, de overheid

De vereniging, de kerk, de overheid
7 mei 2015 – Leestijd 6 min

De vereniging, de kerk, de overheid

Ellen Bijsterbosch

Hoe moeilijk is het om een database van alle Nederlanders te bouwen? En waar halen we op legale wijze al die data vandaan?

“Hoe moeilijk is het om een database van alle Nederlanders te bouwen?” – Dat was de vraag waar we een tijdje geleden ons project De Nationale Verjaardagskalender mee begonnen. Binnen een paar zaterdagen harkten we zoveel mogelijk data binnen, die we op een eigen offline server zetten. Op 23 mei aanstaande richten we ons op het koppelen van al die data. In deze update delen we echter alvast onze eerste bevindingen. Deel 2: De vereniging, de kerk, de overheid.

In het vorige artikel lieten we zien dat er zelden met data wordt gemorst als er goed geld kan worden verdiend (zoals bij Facebook). Op plekken waar dat in mindere mate gaande is (zoals bij Schoolbank), is databescherming minder goed geregeld. Daar kon voor ons het datascrapen beginnen. Dat maakte ons nieuwsgierig hoe het gesteld is met plekken op het internet die überhaupt geen commerciële doelstelling hebben.

Handballers en hervormden

Bij veel sportverenigingen is het een goed gebruik om de verjaardagen van leden te vermelden in het clubblaadje. Dat bevordert het verenigingsgevoel. Tegenwoordig verschijnt zo’n clubblaadje ook vaak online. Het viel ons op dat er behoorlijk wat verjaardagen van voetballers, handballers en andere amateursporters voor het oprapen lagen. Vaak zijn ze zonder lidmaatschapsnummer of inlogcode direct te downloaden als pdf. Met de steeds bredere toegankelijkheid van Optical Character Recognition-tools (OCR), waarmee je plaatjes kunt omzetten naar platte tekst, zijn deze data echt wat waard.

Nog verder gaan kerkgemeenten wat dit betreft. In enkele gevallen werd niet alleen de voornaam, de achternaam en de geboortedatum in het online kerkblaadje gezet, maar ook het woonadres van de jarige. Voor onze Verjaardagskalender zou dat betekenen dat we niet alleen iemands verjaardag weten, maar dat we ook een cadeau thuis kunnen laten bezorgen. De groep jarigen die online staat is bij veel kerken wel beperkt: veel blaadjes vermelden alleen de 80+ers in hun gemeente.

Amersfoort , Almere, Enschede

Toch is handballen een keuze, en zou je je strikt genomen kunnen uitschrijven uit de kerk. Je kunt je in Nederland echter niet onttrekken aan de BRP (Basisregistratie Personen). In sommige gemeenten probeert men het verenigingsgevoel van de handbalclub of de betrokkenheid van de kerk te evenaren, zo lijkt het. Amersfoort is zo’n gemeente. Op de gemeentewebsite publiceert Amersfoort onder Familieberichten de geboortes, huwelijken en overlijdensberichten van de afgelopen maand. Enschede maakt het nog bonter: daar zijn deze gegevens zelfs nog van 3 jaar terug te vinden. Op de site van de gemeente Almere zijn de namen, geboorteplaatsen en geboortedata van alle verhuizers in en uit de gemeente te vinden. De gegevens gaan terug tot verhuizingen van maart 2012, en van bewoners die vertrekken wordt ook de nieuwe woongemeente vermeld.

Cadeausuggesties om toe te voegen aan onze Verjaardagskalender zijn eenvoudig te verzinnen: rompertjes voor de pasgeborenen in Amersfoort, speelgoedblokken voor de 3-jarige peuters uit Enschede, en een tegoedbon van een doe-het-zelf-zaak voor de verhuizers in Almere? We weten hierdoor direct weer waarom we bij SETUP begonnen zijn aan dit project. Dit keer zijn wij het die in deze data snuffelen –en data van Nederlanders onder de 18 laten we bewust met rust– maar bedrijven als Prénatal, Bart Smit en Praxis kunnen ook meekijken.

De overheid geeft je olie weg

De bovenstaande voorbeelden blijven natuurlijk ‘klein grabbelen’ en niet ‘groot graaien’. Toch zijn deze datasets geld waard. Ze zijn immers wel klein, maar ook zeer betrouwbaar. Hoewel een site als Facebook een real name policy heeft, zwerven er desondanks veel achternamen als ‘Zoekt Woonruimte Amsterdam’ rond. Echte namen en echte geboortedata blijven waardevol voor adverteerders. Het is daarom niet voor niets dat er de afgelopen jaren een enorme groei is ontstaan in de industrie van zogenoemde data brokers als Clearbit. Het is handel.

“Data is the oil of the 21st century,” wordt daarom vaak gesteld. Waarom geven gemeenten als Amersfoort, Almere en Enschede de ‘olie’ van hun inwoners dan gratis weg?

Lees meer over De Nationale Verjaardagskalender.