De vergeten data van Schoolbank.nl

De vergeten data van Schoolbank.nl

Magazine
© RhapsodyAttic

Hoeveel mensen uit jouw oude klassenfoto zitten er in onze database?


Ellen Bijsterbosch vrijdag 1 mei 2015
Inhoud: 

“Hoe moeilijk is het om een database van alle Nederlanders te bouwen?” – Dat was de vraag waar we een tijdje geleden ons project De Nationale Verjaardagskalender mee begonnen. Binnen een paar zaterdagen harkten we zoveel mogelijk data binnen, die we op een eigen offline server zetten. Van grote datasets (Marktplaats, Wie-o-wie, De Telefoongids) tot aan kleinere maar betrouwbare sets (gemeentewebsites, clubbladen, castingbureaus, et cetera). Op 23 mei aanstaande richten we ons op het koppelen van al die data. In deze update delen we echter alvast onze eerste bevindingen.

2002. We belden met een Nokia 3310, haalden onze muziek van Kazaa en zochten op het internet via Ilse.nl. In dat jaar zag ook Schoolbank.nl het licht. Het was nog vóór de opkomst (en ondergang) van Hyves en destijds de manier om in contact te komen met oud-klasgenoten. Wie heeft er niet in die tijd een account aangemaakt om te achterhalen waar je brugklasliefje terecht was gekomen? Met een nog kinderlijke onbevangenheid hebben we in die tijd van alles online gezet. Geboortejaren, achternamen, woonplaatsen, klassenfoto’s.

Een desolate woestijn

Inmiddels zijn we 13 jaar verder en is Schoolbank een soort desolate woestijn geworden. Het leven is eruit, en volgens Alexa.nl is Schoolbank nog slechts de 2252e site in Nederland qua populariteit. Het grootste gedeelte van de mensen die Schoolbank nog bezoeken is 50 jaar of ouder. Facebook, LinkedIn en andere sociale netwerken hebben de functie van Schoolbank grotendeels overgenomen. In plaats van €1,27 per maand te betalen voor een account, betalen we de sociale netwerken van nu met onze persoonlijke data.

We betalen sociale netwerken met onze persoonlijke data.

Toch claimt schoolbank nog steeds 4,7 miljoen leden te hebben. Ik ben er daar zelf één van, en ik geloof niet dat ik er iets aan kan veranderen. Na 13 jaar later ben ik drie e-mailadressen verder. Mijn oude en ludieke Hotmail-adres bestaat inmiddels niet meer; er is voor mij dus geen mogelijkheid meer om mijn account te verwijderen. Ik zal hier niet de enige in zijn, maar ik vermoed dat er een evenzo grote groep mensen is die simpelweg vergeten is dat ze überhaupt nog een account hebben bij Schoolbank.

Radioactief data-afval en kapitalisme

Er staat nog heel veel data van ons online op Schoolbank. Data die we op het internet van 2015 wellicht nooit online hadden gezet. Filmmaker Peter Vlemmix noemde dit soort data in zijn documentaire Panopticon ook wel ‘radioactief data-afval’. Een treffende omschrijving, maar hij gaat ook een beetje mank: écht radioactief materiaal heeft een halveringstijd, en zal op een gegeven moment niet meer bestaan. Van het bestaan van Schoolbank-data komen we echter niet zomaar af.

Het wordt zelfs nog een beetje erger: niet alleen staat er nog veel online, Schoolbank bleek voor ons ook kinderlijk eenvoudig om leeg te plukken. Binnen een week hadden we alle records binnen. Onze data privacy officer had daar een interessante verklaring voor: het kapitalisme vormt volgens haar de beste bescherming voor je gegevens. Bedrijven als Facebook, die data als verdienmodel hebben én daar succesvol in zijn, zullen ervoor zorgen dat de data die ze van en over jou hebben niet zomaar beschikbaar stellen aan concurrenten. Voor een vergeten en onrendabele website die inmiddels eigendom is van Sanoma is het beschermen van je data geen prioriteit.

Een wettelijke houdbaarheidsdatum?

Het verschil tussen Schoolbank en succesvolle sites was goed merkbaar. Een snelle vergelijkende test op een website als www.detelefoongids.nl resulteerde in een IP-blokkade. Toen Funda lucht van onze dataharksessies kreeg, nam er direct iemand contact met ons op om te checken wat we van plan waren, en of Funda ook deel was van dat plan. Bij Schoolbank was het wat het scrapen van data betreft een happy hour voor ons.

Dat is zorgelijk en werpt vragen op. In 2014 bepaalde het Europese Hof dat Google privacyschendende zoekresultaten op verzoek dient te verwijderen. Zou er, in die geest, niet ook een wettelijke houdbaarheidsdatum moeten komen voor data die je online zet?