Sorry Expo

Sorry.
Een expositie

Medialab SETUP riep 2020 uit tot het jaar van de sorry. Van grote tech-bazen die sorry moesten zeggen voor datalek-schandalen tot talloze apology video’s op YouTube: allemaal zeiden ze “sorry, we zijn niet voorzichtig genoeg geweest, excuses voor onze nalatigheid, het was niet onze bedoeling”. Of een variatie op deze geritualiseerde boetedoening. Maar het ritueel blijft steken in verantwoorden voor gemaakte fouten, terwijl verantwoordelijkheid nemen uitblijft. Dat kan en moet beter.

Vier werken over excuses en de rol van technologie in het maken en aanvaarden van de sorry.
 

Sorry Not Sorry Machine

“Maak je eigen excuusvideo zonder emotionele investering”. Datalek? Politieke misstap? Slecht ontvangen grap van een Youtuber? Voor de meeste excuses is wel een 'draaiboek' te vinden, met richtlijnen voor wat je wel en niet moet zeggen. Dat maakt het dus ook mogelijk om excuses te ontleden en analyseren. We vroegen ons af of het mogelijk is om een perfect excuus te maken door simpelweg de juiste regels en trucs te volgen. We ontwikkelden een interactieve installatie om zelf sorry's te maken. Ga niet ten onder in stilte of gestotter, maar draag het boetekleed ook niet te vlot!

In de Sorry Not Sorry Machine train je jouw behendigheid in het maken van excuses in een hysterische omgeving. Het werk is geïnspireerd op Japanse Purikura-arcadekasten, waarin je foto’s kunt maken, bewerken en printen. In onze arcade maak je een excuusvideo. Een hysterische mus begeleidt je door het proces en laat je losse zinnen uitspreken en expressieve gebaren maken. Van ‘corporate sorry’s’ en over-emotionele Youtuber-sorry’s, tot klassiekers zoals de Kanye-West-sorry. De video’s worden automatisch gemonteerd en bewerkt, en rollen na afloop uit de machine, klaar om de wereld in te slingeren. Vergeet niet om ook de video's van anderen te bekijken.

Een werk van Casper de Jong, Sylvain Vriens, Frank-Jan van Lunteren en Marijke Hessels. Dit werk ging in premiere bij Utrecht Down Under (najaar 2020), waar honderden excuusvideo's werden gemaakt.

APOLOGY:DENIED

Excuses accepteren is lastig. Vaak zitten schaamte, woede en frustratie in de weg. Veel mensen lopen daardoor rond met flink wat oud wrok. Is er een ‘quick fix’? Momenteel is EDMR-therapie voor traumaverwerking erg populair. Startups bieden nu zelfs een VR-variant aan. De belofte: 30% effectievere therapie. Wij vroegen ons af: kan technologie ons dan ook helpen bij het loslaten van wrok? We onderzochten deze vraag samen met Collectief SMELT. Het resultaat is een interactieve installatiedie jou de excuses geeft die je altijd al had willen hebben. Bij de eerste deelnemers raakten we een snaar, er vloeiden zelfs tranen. Hebben we een werkende techno-fix gevonden? Willen we onze wrok eigenlijk wel fixen met technologie?

Deze installatie stelt jou de vraag of je wrok uit het verleden hebt, waar je nooit een excuses voor hebt gekregen, maar nog wel graag zou willen ontvangen. Het systeem stelt je vervolgens een aantal vragen om deze gemiste excuses alsnog te componeren. Zodra dit is gebeurd, verschijnt er een performer die dit excuus speciaal voor jou uitspreekt.

A.I. Smartlap: Ode aan de snik

Hoe kan technologie ons helpen bij het aanbieden van excuses? Om dat te ontdekken, trainden we een AI om tekst en muziek voor een Nederlandse smartlap te schrijven. We vormden een team met AI-onderzoeker en muzikant Janne Spijkervet, de Utrechtse smartlappenband Pure Ellende en muzikant en producer Manfred Jongenelis.

Om ons smartlappen-algoritme te maken, hebben we deze getraind op 100 bestaande smartlappen, zowel op de tekst als midi-bestanden van de muziek. Dat betekent echter niet dat er gelijk een goed nummer uit komt rollen. Om tot een echt nieuw lied te komen, hebben we intensief met het algoritme samengewerkt. We onderzochten samen of een AI ‘de snik’ in een gegenereerde smartlap kan krijgen. We lanceerden het eindresultaat eind november, in het weekend dat doorgaans in het teken staat van het Smartlappenfestival. Omdat de kroegen nog gesloten waren, hebben we vanuit een lege Utrechtse kroeg ook een bijbehorende videoclip opgenomen. Het nummer, getiteld ‘Tranen op de dansvloer’ is te vinden op Spotify, Tidal en andere muziek-streaming-platformen.

Het nummer was te horen op verschillende radiostations en werd onderwerp van gesprek in de media.

Sorry Encyclopedie

Hoe moeten we het fenomeen van excuses en de ‘spijtindustrie’ duiden? Om daar meer grip op te krijgen, ontwikkelden we samen met Media-school van de HKU de Sorry Encyclopedie. Zij hebben onderzocht welke verschillende excuses er te onderscheiden zijn, en uit welke elementen deze bestaan. De encyclopedie bevat 48 verschillende sorry’s, met een korte uitleg, een voorbeeld waar deze sorry in het wild gevonden kan worden en waaraan je deze sorry het best kan herkennen. Denk bijvoorbeeld aan de Over-sentimentele sorry, waarmee je met krokodillentranen probeert om de ontvanger te guild-trippen. In de Zondebok-sorry schuif je de schuld af op een ander. En in de Losgeld-sorry gebruik je de sorry als onderhandelingsmiddel om de gemoederen van een bepaalde groep te sussen.