Expositie De borstelbergen van 1929

Op 23 december opent medialab SETUP om 15.00 uur een nieuwe expositie in de Centrale Bibliotheek Utrecht. De bezoekers worden uitgenodigd voor een gedachte-experiment: wat zou er in voorbije eeuwen gebeurd zijn als er toen al algoritmes werden gebruikt?

Algoritmes bepalen steeds meer hoe wij in de eenentwintigste eeuw ons leven leiden, van het nieuws dat we dagelijks meekrijgen op sociale media tot geautomatiseerde opsporingsmethoden door de geheime diensten en sollicitatieprocedures waar geen mens meer aan te pas komt.

Het Algoritmisch Historisch Museum wil laten zien dat algoritmes minder objectief zijn dan ze vaak worden voorgesteld. Ze zijn gebaseerd op het wereldbeeld van degenen die ze gemaakt hebben. Zoals wiskundige Cathy O' Neil zegt: "If we allowed a model to be used for college admissions in 1870, we'd still have 0.7% of women going to college"

Vanuit deze gedachte liet SETUP in eerdere edities van het Algoritmisch Historisch Museum al zien waar algoritmisch denken toe zou hebben geleid in de tijden van de slavernij, tijdens de strijd voor het algemeen kiesrecht in de 19e eeuw, en hoe algoritmische datingapps hadden gewerkt in de kuise katholieke kringen van de jaren 1950.

De borstelbergen van 1929

Omstreeks 1920 kreeg in Nederland de zielkundige theorie van katholiek academicus Jacques van Ginneken voet aan de grond. Op basis van tests maakte van Ginneken zogeheten 'persoonlijkheids-silhouetten', die gepast konden worden in 'ambachts-silhouetten'. Deze methode werd tussen 1918 en 1929 toegepast door het 'Centraal Zielkundig Beroepskantoor' in Utrecht, dat op 'objectief wetenschappelijke wijze' de 'juiste man op de juiste plaats’ wilde toewijzen.

Wat als deze zielkundige theorie kritiekloos en massaal was ingevoerd in Nederland? In dit nieuwe verhaal uit het Algoritmisch Historisch Museum nemen we jullie mee naar de fictieve borstelbergen van 1929.

Curator Ewoud Kieft

Voor "De borstelbergen van 1929" nodigt SETUP schrijver en historicus Ewoud Kieft uit als curator. Kieft is bekend van zijn verhalende boeken over geschiedenis, waaronder Oorlogsenthousiasme, Europa 1900-1918, over de geestdrift die tienduizenden schrijvers, kunstenaars en wetenschappers in Europa voelden toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, en Het Verboden Boek, over de aantrekkingskracht van het nazisme en Mein Kampf, genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs en door NRC verkozen tot een van de 25 beste boeken van 2017. Kiefts volgende boek zal gaan over algoritmen en kunstmatige intelligentie.

De expositie is te zien vanaf 23 december 2017 tot en met 28 januari 2018 op de eerste verdieping van de Centrale Bibliotheek Utrecht.

Crew

Curators: Ewoud Kieft & Ellen Bijsterbosch
Prototyper: Milou Backx
Illustrator: Sophie Pluim
Logo en huisstijl: Robert-Jan Lechner

Mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en het Letterenfonds.