Verslag: iFanfare

De ingang van jazzpodium SJU ligt er verregend bij, maar binnen is het warm, gezellig en druk bij de bar. Aan de tafeltjes hebben enkele bezoekers hun smartphones al gereed. Hier en daar liggen iPads te glimmen in het halfdonker en op het witte doek draait een compilatie van wat het publiek deze avond te wachten staat.

"Vanavond nemen we je mee langs de beste muziekapps en -tools en gaan we kijken wat voor vette muziekcreaties we hier mee kunnen maken. Als dit gaat lukken dan gaan we volgende week met z'n allen het Oude Pothuys op stelten zetten!" Aangewakkerd door het enthousiasme van SETUP's Jelte Timmer, stapt het publiek dichter naar het podium om de optredens van dichtbij te zien.

Drie korte presentaties en optredens warmen het publiek op voor de latere workshop.

Muzikant en kunstenaar Rubin van Kooyk - vervanger van Rutger Muller - geeft een eerste introductie in de muzikale mogelijkheden van tablets en smartphones. "Ik was een tijd geleden juist gestopt met elektronische muziek maken, omdat het te makkelijk werd," legt hij uit. "Maar de nieuwe muziekvormen die ontstaan uit de integratie van oude analoge instrumenten met de nieuwe generatie van electronische mogelijkheden, dat boeit me."

Als hij een filmpje aanzet, golven er lage tonen en oosterse klanken over het podium, die later overgaan in hardere muziek. 
"In die performance speelt Rutger Muller op een iPad en scratch ik op een iPhone."

"Het is een mooi voorbeeld waar oude en nieuwe vormen van muziek samenkomen tot iets nieuws."

Met de ThumbJam en de Paper Glider geeft hij een miniconcert en de Baby Sratch zorgen voor veel hilariteit. "iFanfare!" roept hij in de microfoon van zijn telefoon bij de app Baby Scratch, en vervolgens beweegt hij zijn vinger over het beeldscherm. Hilarische geluiden komen uit de telefoon. "Deze app werkt echt verdomd goed. En 't is nog gratis ook."

Het Utrechtse duo Heug (Jan Schellink en Danibal) stapt enthousiast het podium op. "Mijn eerste mobiele telefoon heb ik nog niet eens zo lang geleden gekocht," vertelt Heug. "Maar behalve telefoons zijn er veel analoge instrumenten die je kunt gebruiken voor digitale muziek. Je kunt eigenlijk bijna overal wel een mooi geluidseffect uit halen." Tijdens het optreden passeren de meest uiteenlopende voorwerpen de revue. Een elektrische wok, speelgoedgitaartjes, geluidsdempers en een mechanisch elektrisch toetsenbord.

Een van de hoogtepunten is de Drawdio, een elektronisch potlood dat je zelf in elkaar kunt solderen. Het publiek kijkt vol verbazing hoe Danibal staat te jammen door een poppetje te tekenen op een natgemaakt vel papier.

In aanvulling op de uitleg van Schellink over de instrumenten, vertelt Danibal dat hij nog niet altijd goed raad weet met digitale
muziekinstrumenten. “Je zou eigenlijk een iPhone willen inslikken en dan gewoon op en neer springen en componeren.”

"Maar," vervolgt hij, terwijl hij een drums-app start: "Voor de wat
simpelere instrumenten kan het een goede vervanger zijn. Zoals deze als drumcomputer. Werkt goed, en het ziet er nog cool uit ook."

"Digitaal, analoog of electronisch: je kunt overal mee spelen," vult Schellink aan. "Het draait allemaal om de bevlogenheid waarmee je die instrumenten bespeelt."

Frank Baldé van STEIM geeft een introductie in de muzikale mogelijkheden van de Wii controller. Als een dirigent staat Baldé met de controller te zwaaien en te schudden. Er rollen jingle bells-achtige geluiden over het podium. Een paar minuten later switcht hij naar synthesizergeluiden en waant de club zich even in de eighties. 

Ook de iPhone kan als een controller gebruikt worden. "Het is iets minder leuk om naar te kijken misschien, je bent niet echt fysiek bezig en het publiek kan niet zien wat je doet, omdat het zo klein is," legt hij uit. "Maar het zijn leuke speeltjes, die smartphones. En de iPad zal in de toekomst ongetwijfeld de functie van de laptop overnemen."

Na de presentaties wordt de ruimte omgebouwd voor de workshops. Al snel komen van alle kanten muzikale geluiden aanrollen. “Ik had geen idee dat dit mogelijk was,” zucht iemand vol verbazing bij de tafel vol iPads. Twee andere bezoekers staan samen gebogen over een smartphone, om een piano-app uit te proberen. “Ik ga morgen meteen even in de appstore rondkijken!” roept een van hen enthousiast.

Danibal legt een bezoeker uit hoe de mondharp werkt, terwijl anderen druk aan het tekenen zijn geslagen met het inmiddels fameuse potlood van Jan Schellink.

STEIM legt de mogelijkheden van de Wii-controller verder uit. Het
ziet er eenvoudig uit, maar het blijkt nog best moeilijk om een mooi
geluid uit de controller te krijgen.

Inspirerend optreden
Heug en Danibal sluiten de avond af met een performance. Rubin van Kooyk haakt aan en met z'n drieën geven ze een laatste optreden, om iedereen met een smartphone of tablet vol muzikale apps en een hoofd vol inspiratie naar huis te laten gaan.

Bijlage 1: Wat ging aan de iFanfare vooraf?

Ook in de media werd er volop aandacht geschonken aan iFanfare. Zo kwam de Spits op 23 februari met het volgende bericht:

Daarnaast verschenen er nog een aantal berichten op diverse websites:
http://www.bright.nl/agenda/ifanfare
http://www.staplab.nl/1099/ifanfare-bring-your-own-smartphone
http://www.mobilemac.nl/iphone/de-eerste-gadget-jam-sessie-van-nederland-de-ifanfare/

En SETUP presenteerde een menukaart voor muziekapps:

Rutger Muller was helaas ziek en kon daarom niet presenteren. Beterschap Rutger, en wie weet gaan we de volgende keer met de iPad 2 aan de slag!

Bijlage 2: wat leverde de iFanfare op?

Een artikel op de cultuurpagina van de NRC van 24 februari 2011: