Twee weken geleden duwden we met deze one-liner een ludieke campagne van wal. Het idee was simpel: wij zochten —om dubieuze reden— een persoonlijke dataset van Facebook. Het liefst van een tumultueus Facebook-leven, vol perikelen in sociale relaties, onophoudelijke statusupdates, nietsverhullende foto's en een wall zo vol dat een willekeurige aannemer zijn bedenkingen krijgt. De persoon die hier het best aan voldeed (en voor ons dataïstisch gezien interessant is), zou 50 euro in ruil voor zijn/haar data ontvangen. We zochten. En we vonden.

De kleine lettertjes? All your data are belong to us. SETUP kon de data naar hartenlust gebruiken tijdens de workshop Data-is-Me. Wat we er precies mee gingen doen bleef onbekend. Het deed er in eerste instantie ook niet toe: het ging om de vragen die we impliciet stelden. En u gaf gehoor. Onze oproep werd een hit #3 in Google voor ?q=facebook+data ("Kijk ons eens stenen gooien in de internetvijver", aldus Heinze Havinga). Op Twitter zagen we deze conversatie voorbij komen:

Als het nieuws en partijen als Bits of Freedom ons de laatste tijd iets hebben bijgebracht, is het dat we met argusogen moeten kijken naar het ongemakkelijke huwelijk van sociale media en privacy. Radar (TROS) hield een peiling waarin 90% van de deelnemers aangaf dat zij in het gebruik van sociale media bewust omgaan met privacy. De term 'bewust' is ambigu: een profiel afschermen timmert het aan de voorkant dicht, maar wat gebeurt er precies aan de achterkant? En hoe 'trusted' zijn trusted third parties?

Facebook-data is geld waard. We zagen al eerder hoe iemand de data uit 170 miljoen Facebook-profielen verzamelde en deze vervolgens op Torrent-sites aanbood. Een goudmijn voor marketing: identificatie op basis van IP-adressen liet zien dat deze dataset ook vanuit grote bedrijven werd gedownload (ongeacht of dit voor bedrijfsmatige doeleinden was). Dit is echter geen security breach, deze data is door de gebruikers zelf openbaar gesteld op hun profiel. De dataset is niet meer dan een verzameling, dus vanwaar de buzz? Waarschijnlijk omdat het ons doet beseffen dat gedeelde data niet netjes binnen de lijntjes van Facebook blijft. Het verstuift over het web, en kan elders een vruchtbaar begin van een marketing-business zijn.

Terug naar onze campagne. Een centrale vraag die we opwierpen is simpelweg 'Wat is jouw data waard?' Hoeveel is 50 euro? Dat hangt er van af wat je verkoopt. Een 'dataset' klinkt al snel abstract en onpersoonlijk, een 'deel van je privacy' maakt de deal echter discutabel. De waarde ligt dus ergens tussen een set nullen/enen en het verkopen van je ziel. Meer dan het product zelf, geeft de verkoper ook een stuk controle uit handen: we waren opzettelijk onduidelijk over hoe we de data gingen gebruiken. Anderzijds —zo kan er ook worden gesteld— verkoopt iedereen al impliciet zijn Facebook-data, maar maken jullie simpelweg slechte deals, door er zelf geen 'cash value' aan over te houden. Dat doet onze winnaar dan toch beter.

Daarnaast raken we hier aan de vraagstukken van eigendom: wie is hier rechtmatig eigenaar van de dataset? De dataset —zoals deze uiteindelijk wordt opgeslagen nadat de gebruiker zijn/haar muisaanwijzer op de submit-knop laat vallen— behoort tot het koninkrijk van Facebook. Dat stelt zowel het handelen van onze deelnemers als ook onszelf ter sprake: handelen wij hier in een product dat niet ons eigendom is? Wanneer is er sprake van digitale heling? Of gaat het hier om een vorm van dienstverlening? Waar betalen we eigenlijk überhaupt voor?

Uiteraard staat SETUP niet bekend als de Don van de Domstad: onze deelnemers wisten dat we geen kwade bedoelingen hadden. Maar eerlijk is eerlijk, hebben we kort getwijfeld of we meer met deze data konden doen. Zou het niet aardig zijn om de dataset met een legio beamers op een willekeurige muur in de binnenstad van Utrecht te projecteren? Een heuse publieke Facebook 'wall'. Het prikkelt zonder meer ons voorstellingsvermogen, maar het sluit niet aan bij ons aanvankelijke doel.

Wij waren benieuwd hoeveel mensen bereid waren om deze deal te sluiten. Vanuit het wedstrijd-format konden we vragen naar een motivatie: waarom doe je mee en waarom is jouw data interessant? Dit leverde een boeiende secundaire vraag op, want hoe verkoop je jezelf? Hoogst opmerkelijk trokken we met name kritische/bewuste deelnemers aan, die zich reeds met deze vragen bezighouden. Het privacy-equivalent van Britse humor: een eigen gevoel van waardigheid kan worden opgeofferd voor de grap, zolang de grap maar goed is. Laten we het 'privacy-zelfspot' noemen.

En tot slot (toegegeven, dit lag zelfs bij ons niet in de lijn van verwachting):

SETUP had de dataset enkel en alleen nodig om een mooie voorbeeld-visualisatie te maken voor het event Data-is-Me. Onze criteria sloten hier op aan: iemand is dataïstisch interessant als hij/zij veel 'eigen' data genereert, en in mindere mate andermans data 'Likes' geeft (hoewel we 'Likes' ook kunnen zien als aandelen in bestaande data). We zochten daarnaast simpelweg kwantiteit (veel content, veel reacties van anderen) en kwaliteit (divers materiaal qua type en inhoud). Karlijn voldeed hier aan en werd een trotse winnaar. In een antwoord op Bits of Freedom, hebben we de dataset dan ook niet bewaard. Het ging ons enkel om het stellen van impliciete vragen, die (bij deze) na afloop nogmaals expliciet zijn gemaakt.

De vraag komt uiteindelijk neer op het volgende: is SETUP een trusted party? En vervolgens: is Facebook een trusted party? Het 'hebben van controle' over je eigen data speelt een belangrijke rol. Daarnaast moet er ook kritisch worden gekeken naar de betekenis van 'privacy' in het domein van sociale media: als we bepaalde informatie bewust openbaar beschikbaar stellen, wat mogen we dan verwachten van bedrijven? Als data vrij rouleert —een basis-principe van het web— kan eenieder er dan eigenaar van worden? Ligt de grens tussen data-exhibitionisme en privacy op het punt dat er winst wordt gemaakt zonder dat de oorspronkelijke eigenaar zich daar bewust van is? En is het wellicht tijd voor 'datakuisheid'?

De workshop Data-is-Me sluit hier naadloos op aan: in de loop van de jaren heb je onopgemerkt allerlei data over jezelf achtergelaten. Nu is het tijd om die data terug te halen! Facebook, Twitter, Foursquare en de OV-chipkaart: met diverse tools hebben we hier een dataset uitgetrokken, om deze vervolgens te visualiseren. Het resultaat? Een data-zelfportret. Een kopie van jezelf, zoals jij op het internet bestaat. Hoe treffend is de gelijkenis, of voelt het als de ontmoeting met een vreemde?