Verslag: Hacking Journalism

Woensdag 23 maart was het eindelijk zover: tijd voor Hacking Journalism! Ruim vijftig bezoekers verzamelden zich voor de presentaties van een selectie journalisten, wetenschappers en computerexperts over datajournalistiek. Moderator Elger van der Wel (NOS) kondigde de thema's en sprekers aan, ondersteund door de live infographics van Heinze Havinga (Open Data Enschede).

Onze favoriete journalistieke tool is Storify. Scroll door ons verslag voor een indruk van de avond, inclusief tweets en de opnames van de presentaties.

KEYNOTE

Bas Broekhuizen (Universiteit Leiden) trapt af met een verhaal over de geneeskundige John Snow, die in het 19e eeuwse Londen als misschien wel de eerste echte datajournalist de oorzaak van de cholera-epidemie achterhaalde. Snow pakte een kaart, plaatste daarop alle dodelijke gevallen van cholera en ontdekte dat de waterpomp voor besmetting zorgde. Een verhaal dat mooier is dan het lijkt, stelt Broekhuizen. Snow werkte niet alleen en bleek achteraf al lang de oorzaak van de cholera-epidemie te kennen voordat hij met zijn datajournalistieke analyse begon. 

DEEL 1: DATA VERZAMELEN

Met deze vragen in het achterhoofd, luistert het publiek naar de volgende spreker. Hans Klis (nrc.nl) gaat in op het thema 'verzamelen'. "Journalisten maken nog altijd gebruik van hetzelfde journalistieke gereedschap als voor het digitale tijdperk. Maar met de mogelijkheden van de digitale media, wordt dat gereedschap aangevuld." 

Jelle Kamsma (Nu.nl, videoregistratie ontbreekt helaas vanwege geluidsproblemen) belicht een andere kant van het verzamelen van nieuws: het doorspitten van de gigantische hoeveelheden data die online te vinden zijn. "Data op zich zijn nog geen nieuws," stelt hij. "De zoektocht naar nieuws in data, daarin zit de uitdaging." 

DEEL 2: DATA SELECTEREN

Anne Helmond (Universiteit van Amsterdam) licht de tools toe die het Digital Methods Initiative gebruikt voor onderzoeksdoeleinden. "Wij bouwen tools bovenop bestaande webdevices, zoals YouTube, en dat komt altijd voort vanuit een onderzoeksvraag."

De stortvloed aan links is amper bij te houden voor het publiek, maar gelukkig heeft de volgende spreker, Heinze Havinga, een handige tool ontwikkeld waarin alle sites en tips uit de presentaties worden opgenomen. Zie: http://bit.ly/fZo0L8.

Zelf deelt Havinga de tools die Open Data Enschede gebruikt om publiek toegankelijke data van de Gemeente Enschede inzichtelijk te maken. Met tools als 'Mr. Data Converter', 'Needlebase', 'Google Refine', 'Ricoh Document Conversion', 'Geocommons' is het eenvoudig om met data aan de slag te gaan. 

DISCUSSIE

Tussen de rondes door is er tijd voor het publiek om de sprekers vragen te stellen. Voelen de data-experts zich nu ook journalist? En moeten alle journalisten straks in hun vrije uurtjes op programmeerles?

Havinga geeft aan dat zijn werkveld van data-experimenten losstaat van het journalistieke vak, maar dat de twee disciplines elkaar wel nodig hebben: "ik voel me geen journalist, ik kan niet de juiste vragen stellen of het juiste verhaal bij de data typen." Andersom stelt journalist Klis dat hij "geen nerd is." 

DEEL 3: DATA PRESENTEREN

De laatste sprekers van de avond vertellen over de mogelijkheden en vooral ook moeilijkheden bij het presenteren van data. Els Engel (De Pers) maakt infographics: "Ook al heb je een berg data, om een interessante en vooral relevante visualisatie ervan te maken moet je toch opnieuw op onderzoek uit." 

"Er wordt flink wat afgekeken bij het visualiseren van data in datajournalistiekland," zegt Laura Wismans (Universiteit Leiden) "De New York Times en de Guardian hebben bijvoorbeeld veel kennis in huis, en daar wordt veel naar verwezen." Het is volgens haar van belang dat media niet alleen afkijken, maar ook zelf nadenken over deze visualisaties: wat voor verhalen willen ze vertellen met data? Wat voor type infographic past bij het medium?

ENDNOTE

Geert Nellen (gamestudio Digital Dreams) rondt de avond af met een presentatie over infographics in games. "Games draaien om data. Denk aan de Sims, of aan World of Warcraft. Daarin bestuur je karakters, die je kunt uitbouwen tot sterkere mensen." Daarnaast gebruiken ontwikkelaars gebruikersdata om de game te verbeteren, door bijvoorbeeld inzicht te krijgen in de gamesituaties waar spelers afhaken. "Zo kun je de game blijven verbeteren, terwijl die eigenlijk al af is", vergelijkbaar met het verbeteren van webteksten aan de hand van eyetracking.

BLIND DATA AAN DE BAR

Na de laatste spreekbeurt kreeg de avond een vervolg aan de bar. Journalisten, wetenschappers en computerexperts gingen met elkaar in gesprek, waarmee het doel van de avond was bereikt. Genoeg reden voor SETUP om met diezelfde groepen alvast na te denken over een vervolgsessie later dit jaar. 

AFTER HACKING JOURNALISM